Browsing by Author "Radhi Al-Saedi, Haitham Muhi"

Now showing 1 - 1 of 1

Irak federal yüksek mahkemesi
(Çankaya Üniversitesi, 2016) Radhi Al-Saedi, Haitham Muhi
2003 yılında Irak'ta siyaset alanındayapılan değişikliklerden sonra Irak Federal Yüksek Mahkemesikuruldu ve anayasa yargısında merkezî denetim modeli benimsendi. Güvenlik Konseyi’nin 1483sayılı Kararındaki kanuni yetkilere dayanarak Uluslararası Koalisyon Otoritesi tarafından çıkartılan 2004 Yılı Geçici Devlet Ġdare Kanunu’na istinaden 2005 yılında ve 30sayılı Kanunla “Federal Yüksek Mahkeme” adında bir anayasa mahkemesi kurulmuştur. Uluslararası Koalisyon Otoritesi’nin görevi bittikten sonra, 2005 yılında - hâlen yürürlükte olan-“Irak Anayasası” çıkarıldı ve kanunların anayasaya uygunluşu konusunda merkezî denetim modelini benimseyen bir anayasa yargısı sistemi benimsendi. Meclisin üçte ikisinin onayı ile çıkarılan bir kanun ile hem Federal Yüksek Mahkemenin iŞleri düzenlenecek hem de mahkemenin yapısını oluşturan yargıçlar, Ġslam fıkhınınuzmanları ve hukuk fakihlerinin sayıları belirlenecektir. Mahkemenin görev ve yetkileri ikiye ayrılmaktadır. Bunlardan birincisi kanunların ve nizamnamelerin Anayasaya uyumunu denetlemek ve anayasa metinlerini yorumlamaktır.Dişer görevleri ise merkezî hükümet ile bölgesel ve il yönetimleri, belediyeler ve mahallî idareler arasındaki anlaŞmazlıkları çözmek, v cumhurbaŞkanına, baŞbakana ve bakanlara yöneltilen suçlamalar hakkında karar vermek, Millet Meclisi seçimlerinin nihai sonuçlarını onaylamak vefederal yargının bölgelerdeki ve illerdeki yargı kurumlarıyla arasındaki yetki anlaŞmazlıklarınıçözmektir. IrakFederal Yüksek Mahkemesi adlı bu araŞtırma dört bölüme ayrılmıŞtır: Birinci bölümde, anayasa yargısının nasıl ortaya çıktışı,meŞruluk tartıŞmaları ve ülkelerin hangi modelleriuyguladışı ele alınmıŞtır. Ġkinci bölümde, IrakFederal Yüksek Mahkemesi’nin oluŞumu ve üyelik sistemi incelenmiŞtir. Tezin amacı, Irak’ınanayasayargısını ana hatlarıyla açıklamaktır. Bu bölümde Mahkemenin üç katagoriye ayrılan üyeleri yargıçlar, Ġslam fıkıhçıları ve hukuk fıkıhçılarıbaŞlıkları altındaincelenmiŞtir. Mahkemenin üye sayısı daha sonra çıkarılacak mahkeme kanunu tarafından belirlenecektir. Mahkeme kanunu Şimdiye kadar çıkarılmadışından üyelerin sayısıAnayasa çıkarılmadan önceki kanuna göre belirlenmiŞtir. Üçüncü bölümde ise “Irak Federal Yüksek Mahkemesi”nin Anayasanın 93.maddesinde belirtilen görev ve yetkileri incelendi. Irak Federal Yüksek Mahkemesi’nin görevlerinin neler olduşuAnayasaya, Mahkeme Kanununa ve 2005 yılında mahkemenin kendi çıkardışı iç tüzüşe göre incelendi. Dördüncü bölümde ise mahkeme tarafından alınan kararların nitelişi incelendi; kararların kesinlik ve tüm merciler için başlayıcı olduşunu açıklandı. Mahkeme tarafından çıkarılan kararlarındayanaklarının neler olduşu ortaya konuldu. Mahkeme kararı çıkarılmadan önceki hukuki etkiler incelendi. Daha sonra mahkemenin kurulması, görevleri, çalıŞma usulleri ve kararların uygulanması ile ilgili genel bir deşerlendirme yapıldı. Mahkemenin oluŞma görevlerine iliŞkin tavsiyeler sunuldu. Bunların en önemlileri: Mahkemenin kurulması ve görevlerini düzenleyen kanunun ivedikle yasalaŞtırılması,anayasayı koruyan, merkezî denetimisaşlayan bir anayasa mahkemesinin-normal ve idari yargı yetkileri içerenbazı görev ve yetkilerinin yeniden gözden geçirilmesidir.