Türk Ceza Kanununda Hukuka Uygunluk Nedenlerinde Hata ve Failin Cezai Sorumluluğuna Etkisi

Abstract

Ceza hukukunda hata, kişinin norma veya maddi bir vakıaya ilişkin bilgisizliği ya da hatalı değerlendirmesi nedeniyle, tasavvurundaki durum ile gerçeğe ilişkin durum arasında meydana gelen uyumsuzluktur. Bu nedenle, failin kusurlulu-ğuna etki eden ya da kastını ortadan kaldıran bir hal olarak karşımıza çıkmaktadır. Hukuka uygunluk nedenlerinde hata ise, hukuka uygunluk nedeninin varlığına veya bu nedenin maddi şartlarına ilişkin olabilmektedir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 30’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında ceza sorumluluğunu kaldıran veya azaltan nedenlere ait koşullara ilişkin hatanın kaçınılmaz olması halinde, failin hatasından yararlanacağı açıkça düzenlenmiş, ancak kaçı-nılmaz olmaması halinde failin cezai sorumluluğunun hangi esaslar çerçevesinde belirleneceği hususunda açık düzen-lemeye yer verilmemiştir. Konunun hangi esaslar dahilinde çözümleneceğine ilişkin yapılacak değerlendirmeler, failin ceza sorumluluğunun belirlenmesi ve ceza adaletinin sağlanması bakımından büyük önemi haiz bulunmaktadır