Demiryolu Sektörü Doğal Tekel mi: Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) Üzerine Ampirik Çalışma

Abstract

This paper analyses whether the Turkish railway industry possesses features indicative of a natural monopoly. For this purpose, we utilize subadditivity analysis to assess and compare the efficiency levels of TCDD under monopoly conditions with hypothetical duopoly scenarios, considering the time span from 1990 to 2016. Our findings reveal that the cost function displays subadditivity for all configurations within the permissible range, confirming TCDD's classification as a natural monopoly before the separation in 2016. This suggests that a decrease in production costs is improbable when two firms engage in activities within the Turkish railway sector. Given that a natural monopoly with a single company may result in prices surpassing socially desirable levels, it becomes imperative for policymakers to enact regulations that simultaneously safeguard consumers and maintain the integrity of the natural monopoly within the railway sector. Striking a careful balance between ensuring affordability, accessibility, and efficiency is essential while preventing potential monopolistic abuses.

Bu makale, Türk demiryolu endüstrisinin doğal tekel özelliklerini taşıyıp taşımadığını incelemektedir. Bu amaçla, iki farklı senaryo çerçevesinde eklenemezlik (subadditivity) analizi kullanılarak 1990- 2016 yıllarında Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları'nın (TCDD) tekel koşullarında gösterdiği verimlilik düzeyi analiz edilmiştir. Bulgularımız, maliyet fonksiyonunun izin verilen aralık içinde eklenemez (subadditivite) olduğunu ortaya koyarak, rekabet öncesi dönemde TCDD'nin doğal tekel özelliklerini sergilediğini göstermektedir. Başka bir ifade ile, Türk demiryolu sektöründe iki firmanın faaliyet gösterdiği durumda üretim maliyetlerinde bir azalmanın olası olmadığı ortaya çıkmaktadır. Tek bir şirket olarak faaliyet gösteren doğal tekelin, uygulayacağı fiyatlar sosyal olarak istenilen seviyelerin üzerine çıkmasına yol açabileceği göz önüne alındığında, politika yapıcıların eş zamanlı olarak hem tüketicileri koruyan hem de demiryolu sektörü içindeki doğal tekelin bütünlüğünü koruyan düzenlemeleri yürürlüğe koyması önerilmektedir. Burada; potansiyel tekelci suiistimalleri önlerken karşılanabilirlik, erişilebilirlik ve verimlilik arasında dikkatli bir denge kurabilmek ön plana çıkmaktadır.