Türk anayasa yargısında iptal davası açma yetkisi ve organ davası

Abstract

Bu çalışmada, Türk Anayasa yargısında iptal davası açma yetkisi incelenmiştir. İlk olarak, doktrinde soyut norm denetimi olarak da anılan bu anayasaya uygunluk denetim yolunun anayasa yargısı içerisindeki yerine değinilmiştir. Daha sonra, Türk Anayasacılık tarihinde bu yolun işletilmesinde kimlere yetki tanınması gerektiğine ilişkin olarak gerek doktrinde gerekse de parlamentoda ileri sürülen görüşlerden bahsedilmiştir. Türk Anayasalarında kimlere iptal davası açma yetkisinin verildiği ve bunların belirlenmesindeki nedenler ele alınmıştır. Anayasa Mahkemesi'nin iptal davası açılmasında yetki noktasında dikkat çeken kararları da yeri geldikçe belirtilmeye çalışılmıştır. En son olarak 1961 ve 1982 Anayasalarında Anayasa Mahkemesi'ni harekete geçirebilecekler hususunda en dikkat çekici farklılık olan organ davası müessesi işlenmiştir. Organ davasının koşulları, hangi kurumların bu yolu işletebileceği ve Anayasa Mahkemesi içtihatları ışığında işlevselliği ele alınmıştır.

This research examines the right to file an annulment action in the Turkish Constitutional Law. First, this research focuses on the status of annulment action as part of constitutionality, which also is denoted as abstract review of norms. Then, the research discusses different positions regarding who should be the designated authority in the enforcement of annulment action, reviewing myriad number of accounts from both in the doctrine and from parliamentary sessions. Throughout this review, the research lays out changing authorities who had the power to file an annulment action and how their authority had been justified in the literature by reference to the Turkish Constitution. Specific cases of annulment action are discussed extensively when necessary to provide a clearer account of the very action. Lastly, as part of the empirical account, the study focuses on the case of 'organ davası' as a distinctive account that stirred the Constitutional Court in the constitutions of 1961 and 1982. Particularly, the last section focuses on the prerequisites of 'organ davası' , the different institutions who have the authority to file a case in congruence with the precedent decrees of the Turkish Constitutional Law.