Dijital Ekonomiye İlişkin Hukukî Meseleler Hakkındaki Uncitral Sınıflandırmasında Yer Alan Yapay Zekâ ve Veri Kısımları Üzerine Değerlendirmeler

Abstract

UNCITRAL, 2023 yılında dijital ekonomiyle ilgili hukukî sorunlar üzerine bir sınıflandırma çalışması yayınlamıştır. Bu sınıflandırmada yapay zekâ, veri, dijital değerler, çevrim içi platformlar ve blockchain dâhil dağıtılmış defter sistemleri terimlerinin ana unsurları tanımlanmış; ilgili teknolojilerin ve uygulamaların dağıtımı ve kullanımıyla ilgili aktörler, yasal ilişkiler ve yasal sorunlar ile dijital ortamda mevcut UNCITRAL metinlerinin uygulanabilirliği değerlendirilmiştir. Çalışmamızda dijital ekonomi kavramı, iktisadî veya sosyo-ekonomik boyutu açısından ele alınmayacak olup, hukukî boyutuyla ele alınacaktır. Bu boyut içinde ilgili kavram ele alınırken, esas olarak UNCITRAL Sınıflandırması ve ilgili olduğu ölçüde yer yer başka uluslararası kurumların çalışmaları değerlendirilecektir. Bu makalenin amacı, UNCITRAL’in sınıflandırmada yer verdiği dijital ekonomiye ilişkin tüm alt başlıkları değil, yapay zekâ ve veri kavramları ile yapay zekâ ve verilerin kullanımı ile işleme sürecinde yer alan taraflara, bunların kullanımında ortaya çıkan ve yabancılık unsuru taşıyabilecek hukukî ilişkilere dair bakış açısı sunmaktır. Bu doğrultuda UNCITRAL Sınıflandırmasının yanında bazı uluslararası kurumların yapmış olduğu çalışmalar da göz önünde bulundurulacaktır. Ayrıca yapay zekânın ve verilerin oluşturulmasıyla ve kullanımıyla irtibatlı tüm hukuk dallarına (örneğin ceza hukuku, idare hukuku gibi) değinilmeyecek olup, yabancılık unsuru taşıyabilecek özel hukuk ilişkileri açısından sınırlandırma yapılmıştır.