Otobiyografik Belleğin Yapısını Araştırmak İçin Kullanılan Davranışsal Yöntemler

Abstract

Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen bellek araştırmalarında karıştırıcı etkenlerin etkisini ortadan kaldırabilmek amacıyla yöntemsel olarak kontrollü deneyler kullanılmaktadır. Ancak otobiyografik bellek araştırmaları çoğu zaman doğrulanması mümkün olmayan uzak dönem belleğin geri getirilmesini gerektirdiği için farklı yöntemlere ihtiyaç duyulmaktadır. İpucu kelime tekniği, günlük ve günlük benzeri kayıt cihazları kullanılması, otobiyografik bellek görüşmesi ve otobiyografik görüşme gibi yöntemler otobiyografik bellek araştırmalarında kullanılan davranışsal yöntemlerdir. Bu farklı yöntemlerin birbirleriyle kıyaslandığı zaman farklı avantajları ve dezavantajları bulunmaktadır. Bu yöntemleri kullanan araştırmalar sonucunda otobiyografik bellek yapsının hiyerarşik olduğu, semantik ve epizodik bileşenlerden oluştuğu, geri çağırma aşamasında kullanılan ipuçlarının bazılarının hiç kullanılamadığı gibi sonuçlara ulaşılmıştır. Demans gibi hafıza problemleri olan hasta gruplarında da kullanılabilen bu yöntemler yaşın ilerlemesi ile birlikte otobiyografik hafızada meydana gelen değişikliklerin ve bozulmaların hangi bileşenlerde olduğunu incelememizi sağlamıştır. Bu incelemede otobiyografik belleğin yapısını araştırmak için kullanılan davranışsal yöntemler ve bu araştırmaların sonuçları ele alınacaktır. Öncelikle laboratuvar ortamında gerçekleştirilen bellek araştırmalarında kullanılan yöntemlerden, otobiyografik belleği farklı kılan yönlerinden ve neden farklı yöntemlere ihtiyaç duyulduğundan bahsedilecektir. Sonrasında bu farklı yöntemlerden sadece davranışsal olanlara ve otobiyografik bellek yapısını incelemek amacıyla önerilenlere değinilecektir. Bu yöntemlerin neleri içerdiğine, nasıl kullanıldığına ve bu yöntemleri kullanan bazı araştırmaların sonuçlarına değinildikten sonra genel olarak farklı yöntemleri kullanan bütün araştırmaların otobiyografik bellek yapısı hakkında ortaya koydukları ortak sonuçlar değerlendirilecektir.