Eleştirel İkiz: İç Mimarlık Eğitimi Ürün Tasarımı Stüdyosunda Tafuriyen Stratejiyle Türetilen Sandalye Çeşitlemeleri

Abstract

1970’ lerin öncü mimarlık tarihçisi ve kuramcısı Manfredo Tafuri, sanatsal üretimin arka planında üretim nesnesini yıkan/dağıtan/ parçalayan bir analiz sürecinin yattığını; eleştirel türetimin ise analiz altındaki üretim nesnesinin “ikiye katlanması” ile eşzamanlı başladığını ifade etmektedir. Bu çalışma, “eleştirel ikiz” olarak adlandırılan Tafuriyen yaklaşımın, iç mimarlık eğitiminde verilen ve farklı ölçek adaptasyonu gerektiren “Ürün Tasarımı” stüdyosunda bir eğitim metodolojisi olarak uyarlanışını incelemekte ve yöntemin dersin heterojen kurgusu ve yoğunlaştırılmış programından kaynaklı öğrencilerin apriori anlama ve kavrama problemlerini çözmedeki etkilerini araştırmaktadır. Yöntem, “Ürün Tasarımı” stüdyosunun ders programında bulunan araştırma, kavramsal gelişim ve detaylandırma evrelerini, birbirlerine bağıl ve eleştirel analizin, kavramsallaştırmanın ve somutlaştırmanın etkileşim içinde yoğrulduğu heterojen tasarım evrelerine dönüştürmeyi amaçlamaktadır. “Eleştirel analiz” evresinde, öğrenciler üç sandalye örneğini “patlatarak,” ürüne karakter veren cazibe unsurlarının diyalektik kurgusunu çekim içindeki “sinematografik çatışmalar” üzerinden çözümlemektedir. “Yeniden yapılandırma” evresinde ise, deşifre ettikleri çatışmalar kapsamında sübjektif idealarını tasarım araçlarıyla tekrar türeterek özgün tasarım önerilerine dönüştürmektedir. Bu çalışma, Tafuri’nin kuramlarından esinlenilerek geliştirilen eleştirel ikiz yönteminin, öğrencilere ne ölçüde rehber olduğunu Türk Serbest Mimarlar Derneği’nde yapılan “Tafuriyen Sandalye Çeşitlemeleri” sergisi kataloğunda yayınlanan öğrenci projeleri ve yorumları üzerinden tartışmakta ve projelerle analiz altındaki ürünlerin girift ilişkilerini eleştirel bir yaklaşımla yorumlamaktadır.