Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuruda Anayasal ve Kişisel Önem Kriteri

Abstract

Önemli bir zarara uğrama kriteri Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinde kabul edilebilirlik kriterlerinden biridir. Bu kriter Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine 14 No.lu Protokol ile dahil edilmiştir. Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunun 48. maddesinde de bu kabul edilebilirlik kriteri yer almaktadır. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda, (1) Anayasanın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi açısından önem taşımayan ve (2) başvurucunun önemli bir zarara uğramadığı başvuru- lar kabul edilemez bulunur. Anayasa Mahkemesi (AYM) ilk kriteri “anayasal önem”, ikinci kriteri ise “kişisel önem” olarak ifade etmektedir. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinde önemli zarar kriterine getirilen koruyucu hüküm olan “insan haklarına saygı ilkesi” yerine Kanun “anayasal önem” kriterine yer vermiştir. Gerek Sözleşmede gerekse Kanunda yapılan bu düzenleme, bireysel başvuru sisteminde iş yükü yoğunluğunun giderilmesine yönelik tedbir- lerden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Anayasal ve kişisel önemin kapsamı Anayasa Mahkemesi içtihatlarıyla açığa kavuşmaktadır.