Doğrusal Profillere Dayalı Kontrol Şemalarının Ekonomide Erken Uyarı Sistemi Oluşturmak İçin Uyarlanması: Enerji Sektöründe Bir Pilot Çalışma

Abstract

Bu çalışmada, küresel krizleri öngörebilmek ve dolayısıyla karar alıcılar tarafından önleyici aksiyonlar alınabilmesi amacıyla erken uyarı sistemi oluşturmak üzere doğrusal profil için kontrol şemaları adapte edilmiştir. Bu doğrultuda, gayri safi yurt içi hasıla (GSYH) ile G8 ve gelişmekte olan büyük ülkelerin 1980-2012 yıllarındaki enerji tüketimi arasındaki ilişki incelenmiştir. Faz I analizi model parametrelerinin zaman içinde otokorelasyon içerdiğini göstermiştir. Dolayısıyla, bu otokorelasyonu dikkate alan, doğrusal profiller için Shewhart ve EWMA şemaları kullanılmış ve EWMA şemasının daha iyi olduğu tespit edilmiştir. 2008 küresel krizinin tespit edilebildiği ancak yerel Asya krizinin tespit edilemediği görülmüştür. Bu çalışma, hem doğrusal profillerin izlenmesi için geliştirilen kontrol şemalarını erken uyarı sistemi oluşturmak amacıyla kullanan hem de açıklayıcı değişkenlerin (x-değerleri) profilden profile çeşitlilik arz etmesi ile profiller arası korelasyonu da dikkate alan ilk çalışmadır.