İlaç Temin Protokolü Kapsamında Ortaya Çıkan Uyuşmazlıklarda İhtiyati Tedbir Yargılamasına İlişkin Değerlendirmeler

Abstract

Eczaneler; Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Kapsamındaki Kişilerin Türk Eczacıları Birliği Üyesi Eczanelerden İlaç Teminine İlişkin Protokol kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumu ile imzalanan özel hukuk sözleşmesiyle Kurum sigortalılarına ilaç tedarik eden birinci basamak sağlık hizmeti sunucularıdır. Bu kapsamda; özel hukuk sözleşmesinin bir tarafı SGK, diğer tarafı ise eczanedir. Taraflar arasın- daki sözleşmeden kaynaklı uyuşmazlıklarda; eczane alacaklarının tahsil edilememesi veya geç tahsil edilmesi gibi durumlar, eczanelerin ekonomik açıdan olumsuz etkilenmelerine sebep olabilmektedir. Eczane işletmeciliğinin teknik ve dinamik bir süreç olması; kendi içerisinde bireylerin yaşam ve sağlık hakkı kapsamında çeşitli tea- müllerin oluşmasına zemin hazırlamaktadır. Bu kapsamda taraflar arasındaki ihtiyati tedbir yargılamalarında; yaklaşık ispat, teminat süreci, menfaat dengesi, ihtiyati tedbir türü, müstakbel alacak, güçlü delil ve telafisi imkânsız/güç zararların tespiti, mahkemelerce kolay anlaşılamamaktadır. Mahkeme tarafından ihtiyati tedbir talebi değerlendirilirken; kamu zararı/cezai koşul ayrımı, hasta beyanları, teamüller, Yüksek Mahkeme kararları ve sözleşme uygulamalarına fazlasıyla hâkim olunması gerekmektedir. Söz konusu unsurların yeterince değerlendirilememesi telafisi imkânsız zararları da ortaya çıkarabilmek- tedir. Bu da geçici hukuki korumanın kanunda öngörülen amacına aykırılık teşkil etmektedir. Bu konuda Yüksek Mahkeme isabetli bir şekilde ihtiyati tedbirin, dava konusu şey üzerinde yeni birtakım ihtilafların çıkmasını önleyici niteliğine vurgu yapmıştır.1 Yine ihtiyati tedbir yargılamalarında ortaya çıkan diğer bir sorun, teminat miktarının takdiridir. Taraflar arasındaki sözleşme gereği eczaneler, SGK ile üç ay vadeli şekilde çalışmakta, diğer bir deyişle ilgili ayın fatura bedelini üç ay sonra tedarik edebilmektedir. Böylece, üç aylık eczane alacağı her zaman SGK bünyesinde kalmaktadır. Burada bir “müstakbel alacak” kavramı ortaya çıkmaktadır. Bu sebeple, teminat miktarının belirlenmesinde; eczanenin müstakbel alacağının olması ve bu hususun oluşabilecek karşı taraf mağduriyetine teminat sağlayacak olması göz önünde bulundurulmalıdır. Aksi takdirde şablon teminat miktarları eczane işletmelerini ticari mahva sürükleyebilmektedir. Çalışmamızda; taraflar arasındaki ihtiyati tedbir yargılamaları esnasında uygulamada ortaya çıkan sorunlar değerlendirilecek ve çözüm önerileri sunulacaktır.

Pharmacies; They are primary healthcare service providers who supply medicines to the Institution's insured people with the private law agreement signed with the Social Security Institution within the scope of the Protocol on the Supply of Medicines from Pharmacies Members of the Turkish Pharmacists Association for Persons Covered by the Social Security Institution (SSI). In this context; One party of the private law contract is SGK and the other party is the pharmacist.In disputes arising from the contract between the parties; Situations such as failure to collect pharmacy receivables or late collection may cause pharmacies to be negatively affected economically. Pharmacy management is a technical and dynamic process; It paves the way for the formation of various practices within the scope of individuals' right to life and health. In this context, in interim measures proceed- ings between the parties; Approximate proof, guarantee process, balance of interests, type of injunction, prospective receivable, strong evidence and determination of irreparable/difficult damages are not easily understood by the courts. While the request for precautionary measures is being evaluated by the court; It is necessary to be well versed in public damage/penalty distinction, patient statements, customs, Supreme Court decisions and contract practices. Failure to adequately evaluate these elements may result in irreparable harm. This is contrary to the purpose of temporary legal protection stipulated in the law. The Supreme Court correctly emphasized the nature of the interim measure to prevent the emergence of new disputes over the thing in question. Another problem that arises in provisional injunction proceedings is the assessment of the amount of guarantee. According to the contract between the parties, pharmacies work with SSI on a threemonth basis, in other words, they can supply the invoice amount of the relevant month after three months. Thus, the three-month pharmacy receivable always remains within the scope of SSI. A concept of “future receivable” emerges here. For this reason, in determining the amount of guarantee; It is not taken into consideration that the pharmacy has a future receivable and that this will provide assurance against the victimization of the other party. Otherwise, template guarantee amounts may lead pharmacy businesses to commercial ruin. In our study; The problems that arise in practice during the provisional injunction proceedings between the parties will be evaluated and solution suggestions will be presented.