Yapı Bilgi Modellemesi Sürecinin Tesis Yönetimine Entegrasyonu: Proje Yönetim Süreçlerinin Dijitalleştirilmesi ve Klasik Yöntemlerle Karşılaştırmalı Bir Vaka Analizi

Abstract

Gelişen dijital teknolojiler, yapı sektöründe köklü bir dönüşüm başlatmış ve bu dönüşümün merkezine Yapı Bilgi Modellemesi (YBM) yerleşmiştir. YBM, 3B geometrinin ötesine geçerek zaman (4D), maliyet (5D), sürdürülebilirlik (6D) ve tesis yönetimi (7D) boyutlarını bütünleştiren, yaşam döngüsü boyunca karar destek işlevi gören bilgi temelli bir süreçtir. Bu tez, YBM'in tesis yönetimi (TY) aşamasına geçişinde karşılaşılan yapısal ve operasyonel zorlukları irdelemeyi; bu geçişin kurumsal, teknik ve standartlar düzeyinde nasıl optimize edilebileceğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma şu sorulara odaklanır: (i) Tasarım sürecinde YBM modelinin TY için gerekli veri derinliği nasıl güvence altına alınır? (ii) TY açısından yeterli LOD düzeyleri hangileridir? (iii) Veri formatları ve dijital standartlar entegrasyon sürecini nasıl etkiler? Araştırma, literatür analizi, uzman görüşmeleri ve karşılaştırmalı vaka incelemesinden oluşan üç katmanlı bir yöntemle yürütülmüştür. Kavramsal çerçeve, LOD hiyerarşisini TY bağlamında ele alır; TY'de LOD 400–500 aralığının veri derinliği açısından kritik olduğu, ancak projelerde bu seviyelere erişimin sahadan modele veri akışı ve iş gücü gereksinimleri nedeniyle güçleştiği saptanır. Veri standardizasyonu ve yazılım bağımsız veri alışverişi gereksinimi COBie ve IFC bağlamında tartışılır. Dijital ikiz ve sensör tabanlı veri akışlarıyla YBM'in statik bir modellemeden dinamik bir karar mekanizmasına evrildiği vurgulanır. Yöntemsel bölümde, üç farklı kurumsal bağlamdan uzmanlarla yarı-yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş; veri aktarımı, LOD seviyesi, veri formatları, kullanıcı yetkinlikleri ve mevzuat ana temaları altında bulgular toplanmıştır. Bu bulgular, Revit tabanlı bir endüstriyel tesis modelinin klasik yaklaşımla karşılaştırıldığı vaka çalışmasının kurgusunu ve değerlendirme ölçütlerini belirlemiştir. Son olarak tez, Türkiye bağlamında kamusal projelerde mevzuat ve uygulama eksikliklerinin YBM–TY entegrasyonundaki etkilerine işaret etmekte; TY gereksinimlerinin tasarımın erken aşamalarına taşınması, açık formatların kurumsal benimsenmesi ve kullanıcı yetkinliklerinin artırılması yönünde öneriler geliştirmektedir. Anahtar Kelimeler: Yapı Bilgi Modellemesi, Tesis Yönetimi, LOD, IFC, Dijital İkiz

This thesis examines the integration of Building Information Modeling (BIM) into Facility Management (FM) through a three-tiered design: a systematic literature review, semi-structured expert interviews, and a comparative case study contrasting BIM-based and conventional workflows. It addresses three questions: how to ensure FM-oriented data completeness during design; which LOD thresholds are sufficient for FM; and how open data standards and formats affect integration. The literature indicates recurring gaps in FM data continuity due to insufficient LOD levels and limited institutional feedback from site to model. While COBie and IFC enable software-agnostic and durable information exchange, their practical adoption remains uneven. The emerging BIM–Digital Twin paradigm, fueled by sensor data, enables predictive maintenance and performance optimization, provided that models are parametrized from the outset and sustained by robust data-transfer protocols. Interviews reveal divergences between public and private sectors regarding data exchange, LOD expectations, open formats, and user competence; ISO 19650 is noted as a framework that can discipline data governance. Experts converge on the need to define FM requirements early in design and to structure models with FM-ready data fields. The case study on an industrial facility modeled in Revit evidences BIM's superiority in cross-disciplinary coordination, clash management, schedule-based quantity takeoff, and linking maintenance documentation to model elements, thereby reducing time–cost risks and improving information accessibility. Overall, robust BIM–FM integration requires early standardization of FM data needs, institutional adoption of open formats, and strengthened user competencies. Keywords: Building Information Modeling, Facility Management, LOD, IFC, Digital Twin