Uluslararası Gemi Adamları Sözleşmesi (STCW-1978)1 ve Değişiklikleri Örneğinde Uluslararası Antlaşmaların Türk Hukuku’nda Yürürlüğü ve Yargısal Denetimi Sorunu

Abstract

Uluslararası Gemi Adamları Sözleşmesi (“STCW-1978” veya Sözleşme), 7 Temmuz 1978 tarihinde Londra’da Uluslararası Denizcilik Örgütü bünyesinde gerçekleştirilen uluslararası bir konferans neticesinde kabul edilmiştir. Sözleşme’de devletlerin yerine getirmekle yükümlü oldukları gemi adamlarının eğitim, belgelendirme ve vardiyaları hakkında uluslararası standartlar belirlenmiştir. Bunun için taraf devletler, Sözleşme’nin bütün ve etkili bir şekilde uygulanmasını sağlamak üzere gerekli kanun, yönetmelik gibi tüm yasal ve idari düzenlemeleri yapmakla yükümlü kılınmıştır. 28 Nisan 1984 tarihinde yürürlüğe giren Sözleşme’de 1995 ve 2010 yıllarında iki defa önemli değişiklikler yapılmıştır. Türkiye, 1992’den bu yana Sözleşme’nin tarafıdır. Ancak Sözleşme’nin ve değişikliklerinin Türk Hukuku’nda onaylanma usulü gerek Türk Anayasası gerek 244 Sayılı Kanun’u ihlal etmiştir. Anayasa’nın 90/1. Maddesi ile 244 Sayılı Kanun’un 3. Maddesine göre, Türkiye Cumhuriyeti adına yabancı devletlerle ve uluslararası örgütlerle yapılacak antlaşmaların onaylanması, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin onaylamayı bir kanunla uygun bulması ve bu kanunun Bakanlar Kurulu Kararnamesine ekli olarak Resmi Gazete’de yayımlanması gerekmektedir. STCW-1978 Sözleşmesi’ne ilişkin Bakanlar Kurulu Kararnamesi ise, uygun bulma kanunun çıkarılmasından tam 11 yıl sonra çıkarılmış; geçmişe etkili olacak şekilde uygulanacağı ifade edilmiştir. Bu durum, Sözleşme’ye dayanarak çıkarılan yönetmeliklerin geçerliliğini tartışmalı hale getirmiştir. Danıştay, konuya ilişkin çıkan uyuşmazlıklarda yaptığı denetim sonucunda uluslararası antlaşmaların yargısal denetiminin mümkün olduğu konusunda içtihat yaratabilecek bir karar vermiştir.