Mahmut Esat Bozkurt’un Anayasacılık Perspektifi

Abstract

Hukukçu ve siyasetçi Mahmut Esat Bozkurt, Atatürk’ün önderliğinde Türk Devriminin ve ardından kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nin önemli mimarlarından biridir. Bozkurt’un anayasacılık perspektifinin temelini ise Türk Devriminin -onun deyimiyleTürk İhtilalinin- fikir ve ideal yönü olarak tanımlanan, kendisinin de kuramcılarından biri olduğu Kemalizm ideolojisi teşkileder. Bozkurt, devletin yıkılarak, ulusunun yok olmanın eşiğine geldiği; ardından büyük bir kurtuluş mücadelesi veripdirilerek yeni bir devlet kurduğu, eşine az rastlanır, buhranlı bir dönemde yaşamıştır. Dolayısıyla anayasacılık perspektifinideğerlendirirken bu çerçeveden baktığımızda milliyetçilik konusu başta olmak üzere hükümet sistemi, mesleki temsil, tekdereceli seçim sistemi, siyasi partiler, basın özgürlüğü gibi konularda söz konusu sıkıntılı dönemlerin getirmiş olduğutecrübelerden kaynaklanan tepkisel nitelikli ve kimi çevrelerce aşırı algılanan görüş ve ifadelerinin olduğu görülmektedir.Ancak özellikle adalet hizmetine ilişkin görüş ve eylemlerinin ise hukukçu kimliğinin ön plana çıkarak modern hukuk ilkelerine uygun hatta çağının ilerisinde bir çizgi benimsediği görülmektedir. Devrim, adalete ya da adaletsizliğe tahvili sadecedevrimcilerin siyasi ve ahlaki sorumluluğuna bağlı olan “sıfır noktası” olarak tarif edilir. Bu açıdan ise her halükarda Bozkurt’un söz konusu siyasi, ahlaki sorumluluğa sahip olduğu anlaşılmaktadır.