Tarihi Yapıların Yeniden İşlevlendirilmesi ve Gün Işığından Maksimum Yararlanılması Hakkında Bir Öneri

Abstract

Geçmişte belirlenen bir amaca ve işleve hizmet edecek şekilde tasarlanarak günümüze kadar ayakta kalan taşınmaz kültür varlıklarının yeniden işlevlendirilerek yaşama katılması binanın sürdürülebilir olmasını sağlar. Bu bağlamında yapılacak çalışmalarda binanın ihtiyaca uyumlu hale getirilmesi ve güncel sorunlara cevap verebilmesi önem taşır. Uyumun sağlanması sürecinde ihtiyaçların karşılanması amaçlanırken; tarihi binaya yapılabilecek müdahaleler ise sınırlıdır. Bu durum çeşitli normlarda da belirtilmektedir. Tarihi binanın değişen işlevinin bağlam ve mekansal ihtiyaçlar ile örtüşmesi ve kullanıcı memnuniyetinin sağlanması için iç ortam çevre kalitesinin arttırılması, bunun yanı sıra mevcut enerji etkinliğinin arttırılması hedeflenmektedir. Bu amaçla binaya yapılacak müdahalelerden birisi iç mekânın doğal aydınlatma performansının artırılarak enerji tasarrufu ve optimum düzeyde görsel konfor şartlarının sağlanmasıdır. Bu çalışmada, Mersin İli, Akdeniz İlçesi’nde bulunan tescilli tarihi bir bina ele alınarak günışığından en fazla yararlanmak amacıyla bir araştırma yapılmıştır. Bina 1887 yılında Papaz mektebi olarak kullanıma açılmış, çeşitli yıllarda basit onarımlar geçirmiştir. Günümüzde Toros Üniversitesi Güzel Sanatlar Tasarım ve Mimarlık Fakültesine hizmet vermektedir. Binada yer alan, kuzey, doğu ve batı olmak üzere 3 farklı yönden günışığı alan 4 numaralı çizim atölyesi ile kuzey ve batı olmak üzere 2 farklı yönden günışığı alan 3 numaralı çizim atölyesinde, iç ortam çevre kalitesinin değerlendirme parametrelerinden biri olan günışığının etkin kullanımı incelenmiştir. Atölyelerde bulunan masaların her birinden, güneşli ve kapalı havada, günün farklı saatlerinde (09.00, 13.00, 15.00, 18.00) günışığı, günışığı ve yapay aydınlatma ile yalnızca yapay aydınlatma olmak üzere 3 farklı aydınlık düzeyi ölçümü yapılarak mevcut durum değerlendirilmiştir. Değerlendirme için kullanılan iki atölyenin birçok bölümünde ülkemizde kabul görmüş olan Eğitim binalarında, öğrenmenin verimli bir biçimde gerçekleştirilmesi açısından en az aydınlık düzeyleri TS EN 12464-1 (2013) standardındaki aydınlık düzeylerini karşılamadığı tespit edilmiştir. Her iki atölyede de kullanılması önerilen farklı derinlikteki basit ışık raflarının mekanın aydınlık düzeyleri üzerindeki etkileri ‘Velux Daylight Visualizer’ simülasyon programı ile değerlendirilmiştir. Çalışmada, demontabl olmak koşuluyla; farklı derinlikte (180 cm yükseklikte 40 cm, 50 cm ve 60 cm eninde) basit ışık rafları ile günışığından maksimum fayda sağlamak, standart aydınlık düzeyi değerlerini yakalamak ve yapay aydınlatmaya en az düzeyde ihtiyaç duyulmasını sağlamak amaçlanmıştır.