Mediation as a Prerequisite for Litigation in Disputes Arising from Rental Agreements

Abstract

This study aims to examine the nature, effectiveness, and practical problems of mandatory mediation for rental disputes, which came into force in the Turkish legal system on September 1, 2023. Disputes arising from landlord-tenant relationships have been brought to court intensely in recent years, particularly due to changing economic conditions, rising rental prices, and an increasing number of eviction requests. The thesis first examines the legal nature of the lease agreement, the rights and obligations of the parties, and the main types of disputes arising from the landlord-tenant relationship. Then, the general principles, basic characteristics and the development process of the institution of mediation in Turkish law were examined. In this context, issues such as the legal nature of mediation as a condition for litigation, the functioning of the mediation process, the legal consequences of the settlement agreement, the certificate of enforceability, and the invalidity or cancellation of the settlement agreement were evaluated. The study also analyzes the role of mediators in the pre-litigation phase of rent disputes and the ethical issues that arise in the process. Both legislative provisions and examples from practice are evaluated together in the thesis. The conclusion section presents various solutions for the more effective and functional application of mediation as a condition precedent in rent disputes.Bu çalışma, Türk Hukuk sisteminde 01.09.2023 tarihinde yürürlüğe giren değişiklikle birlikte kira uyuşmazlıkları bakımından zorunlu hâle getirilen dava şartı arabuluculuk kurumunun niteliğini, etkinliğini ve uygulamada karşılaşılan sorunlarını incelemeyi amaçlamaktadır. Kira ilişkilerinden doğan uyuşmazlıklar ise özellikle son yıllarda artan ekonomik koşullar, kira bedellerindeki yükseliş ve tahliye taleplerinin çoğalması nedeniyle yoğun şekilde yargıya taşınmaktadır. Tez kapsamında öncelikle kira sözleşmesinin hukuki mahiyeti, tarafların borç ve yükümlülükleri ile kira ilişkisinden doğan başlıca uyuşmazlık türleri ele alınmıştır. Ardından arabuluculuk kurumunun genel ilkeleri, temel özellikleri ve Türk Hukuku'ndaki gelişim süreci incelenmiştir. Bu çerçevede özellikle dava şartı arabuluculuğun hukuki niteliği, arabuluculuk sürecinin işleyişi, anlaşma belgesinin hukuki sonuçları, icra edilebilirlik şerhi ve anlaşma belgesinin geçersizliği veya iptali gibi konular değerlendirilmiştir. Çalışmada ayrıca kira uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk uygulamasında arabulucuların rolü ve süreçte ortaya çıkan etik sorunlar analiz edilmektedir. Tezde hem mevzuat hükümleri hem de uygulamadan örnekler birlikte değerlendirilmiştir. Sonuç kısmında ise kira uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuğun daha etkin ve işlevsel bir şekilde uygulanabilmesi için çeşitli çözüm önerilerine yer verilmiştir.