Yapay zeka tarafından üretilen eserlerin korunması

Abstract

In the context of intellectual property law, the ability of AI systems to perform human-like creative activities and produce original works raises the question: Who should be recognized as the copyright holder? Pursuant to the Law on Intellectual and Artistic Works No. 5846 (FSEK), for a work to be granted protection, it must be embodied in a tangible form, fall within one of the specified categories of works, and most importantly, possess 'originality,' meaning individual distinctiveness. The law recognizes only natural persons as authors; therefore, artificial intelligence (AI) systems cannot be considered authors. The debate on whether AI-generated products can be classified as works is complicated by the fact that these systems lack legal capacity and the human intellectual effort required for originality. Nevertheless, various opinions have been put forward on whether developers or users of AI-generated content may hold rights over such content. However, these approaches have been criticized for potentially leading to the commercialization of ownership and the deepening of social inequalities. This study examines the issue of whether AI-generated content can be recognized as a work under FSEK, assessing it from legal, ethical, and social perspectives, and aims to propose a contemporary solution within the framework of Turkish intellectual property law. The study concludes that, for AI-generated outputs to be protected under intellectual property law, the existing legal framework needs to be updated—perhaps through a specific regulation or by creating a new legal category. However, it is recommended that such regulations not be limited to questions of rights ownership but also address ethical principles, social benefit, cultural production processes, and the protection of creative labor from a broader perspective.

Fikri mülkiyet hukuku bağlamında yapay zekâ sistemlerinin insan benzeri yaratıcı faaliyetlerde bulunarak özgün eserler meydana getirmesi, telif hakkı sahibi kim olmalıdır sorusunu gündeme getirmektedir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) uyarınca, bir eserin koruma altına alınabilmesi için somutlaştırılmış olması, belirli eser türlerinden birine dâhil olması ve en önemlisi 'hususiyet' yani bireysel özgünlük taşıması gerekmektedir. Kanun, yalnızca gerçek kişileri eser sahibi olarak tanımakta ve bu nedenle yapay zekâ sistemlerinin eser sahibi sayılması mümkün görülmemektedir. Yapay zekâ ürünlerinin eser sayılıp sayılamayacağı konusundaki tartışmalar, bu sistemlerin hukukî ehliyete sahip olmaması ve insan zihinsel emeğine dayalı özgünlükten yoksun olması gerekçeleriyle karmaşıklaşmaktadır. Bu çalışma, yapay zekâ tarafından oluşturulan içeriklerin FSEK kapsamında eser olarak kabul edilip edilemeyeceği sorununu incelemekte; hukuki, etik ve toplumsal yönleriyle birlikte değerlendirmekte ve Türk fikri mülkiyet hukuku çerçevesinde güncel bir çözüm sunmayı amaçlamaktadır. Çalışma sonucunda yapay zekâ tarafından oluşturulan ürünlerin fikri mülkiyet koruması altına alınabilmesi için mevcut hukuki çerçevenin güncellenmesine, belki de özel bir düzenleme veya yeni bir kategori oluşturulmasına ihtiyaç duyulduğu değerlendirilmiştir. Ancak bu düzenlemelerin sadece hak sahipliği boyutunda değil ve aynı zamanda etik ilkeler, toplumsal fayda, kültürel üretim süreçleri ve yaratıcı emeğin korunması gibi daha geniş bir perspektifle ele alınması gerektiği önerilmektedir.